Thầy Nguyễn Văn Nhiệm
Sinh nhật: 14-02
Cô Lê Thị Thanh
Sinh nhật: 05-02
Thầy Đỗ Xuân Phong
Sinh nhật: 09-02
Thầy Nguyễn Văn Dũng
Sinh nhật: 10-02
Cô Vũ Thị Thu Hiền
Sinh nhật: 06-02
Cô Nguyễn Thị Thu Hiền
Sinh nhật: 09-02
Thầy Nguyễn Thị Thu Huyền
Sinh nhật: 27-01
Thầy Nguyễn Văn Nhiệm
Sinh nhật: 14-02
Cô Lê Thị Thanh
Sinh nhật: 05-02
Thầy Đỗ Xuân Phong
Sinh nhật: 09-02
Thầy Nguyễn Văn Dũng
Sinh nhật: 10-02
Cô Vũ Thị Thu Hiền
Sinh nhật: 06-02
Cô Nguyễn Thị Thu Hiền
Sinh nhật: 09-02
Thầy Nguyễn Thị Thu Huyền
Sinh nhật: 27-01
Thầy Nguyễn Văn Nhiệm
Sinh nhật: 14-02
Thầy Đỗ Xuân Phong
Sinh nhật: 09-02
Thầy Nguyễn Văn Dũng
Sinh nhật: 10-02
Cô Vũ Thị Thu Hiền
Sinh nhật: 06-02
Cô Nguyễn Thị Thu Hiền
Sinh nhật: 09-02
Thầy Nguyễn Văn Dũng
Sinh nhật: 10-02
Cô Nguyễn Thị Thu Hiền
Sinh nhật: 09-02
Cô Vũ Thị Thu Hiền
Sinh nhật: 06-02
Thầy Nguyễn Văn Nhiệm
Sinh nhật: 14-02
Thầy Đỗ Xuân Phong
Sinh nhật: 09-02

Truy cập

Hôm nay:
171
Hôm qua:
714
Tuần này:
2423
Tháng này:
6430
Tất cả:
1844624

Kinh nghiệm giảng dạy môn Lịch sử

MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG VIỆC PHÁT HIỆN VÀ BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT CHUYÊN

 I - Đặc điểm tình hình.

     Môn Lịch sử có vai trò và ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ. Bước sang thế kỷ XXI, xu thế khu vực hoá, toàn cầu hoá đã và đang diễn ra mạnh mẽ. Càng giao lưu, hội nhập quốc tế, càng cần thiết phải giữ vững bản sắc dân tộc, giáo dục tình yêu quê hương, đất nước và ý thức trách nhiệm công dân. Trên cơ sở tri thức lịch sử dân tộc và hiểu biết quốc tế, bộ môn Lịch sử có ưu thế đặc biệt trong các hoạt động giáo dục ấy.

    Thực tế hiện nay, ở các trường THPT trên cả nước do điều kiện khách quan và chủ quan chi phối nên phần lớn học sinh nghiêng về các khối A - B - D. Hiện trạng học sinh quan niệm môn Lịch sử là "môn phụ" diễn ra khá phổ biến nên ít có sự đầu tư học tập theo đúng yêu cầu bộ môn.Ngay ở trường THPT chuyên thì chuyên Sử cũng gặp rất nhiều khó khăn trong việc tuyển sinh, đầu vào của học sinh chuyên Sử thường thấp hơn các chuyên khác. Chính vì thế việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử gặp rất nhiều khó khăn, trong đó chuyên Sử của trường THPT chuyên Lam Sơn cũng không phải ngoại lệ.

      Làm thế nào để phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi? Đây là sự trăn trở của nhiều thế hệ giáo viên. So với các trường THPT khác trong tỉnh Thanh Hoá thì chuyên Sử của trường THPT Chuyên Lam Sơn cũng có những lợi thế nhất định. Học sinh được tuyển vào lớp chuyên Sử ít nhiều cũng có năng khiếu bộ môn. Hơn nữa việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi luôn được nhà trường đặc biệt quan tâm, BGH luôn chỉ đạo các tổ chuyên môn nói chung và tổ Lịch sử nói riêng xây dựng kế hoạch để bồi dưỡng HSG, giao nhiệm vụ cho giáo viên dạy môn chuyên phụ trách lớp suốt 3 năm học, đồng thời phân công các thành viên trong tổ chuyên môn cùng sát cánh giúp đỡ  nhằm phát huy hết trí lực của giáo viên và học sinh. Chính vì thế trong những năm học gần đây, các đội tuyển HSG của trường nói chung và đội tuyển HSG môn Lịch sử nói riêng đã đạt được thành tích cao trong các kỳ thi HSG cấp trường, cấp tỉnh, cấp quốc gia.

     Tuy nhiên, để duy trì và đảm bảo chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi là không hề đơn giản mà phải được đầu tư thích đáng và tiến hành bài bản. Học sinh "năng khiếu" được phát hiện và bồi dưỡng sớm bao nhiêu thì sẽ thu được kết quả tốt bấy nhiêu. Nhưng phát hiện và bồi dưỡng học sinh như thế nào để có kết quả tốt là một vấn đề hết sức khó khăn đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị kỹ lưỡng...

 

II - Phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử.

    1- Phát hiện học sinh giỏi môn Lịch sử .

     Mục tiêu đào tạo ở trường chuyên, về cơ bản vẫn là mục tiêu đào tạo của trường THPT, tức là “giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người  Việt Nam XHCN…xây dựng nhân cách và trách nhiệm công dân…” và có thêm yêu cầu được phát triển năng khiếu (về một môn học) để chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên đại học, nhằm đào tạo thành những tri thức giỏi, cao hơn là những nhân tài cho đất nước.

     Có thể nói mục tiêu đào tạo của trường chuyên là mục tiêu kép. Nhân cách, tư cách của một công dân và nhân cách, tư cách của một nhân tài trong tương lai. Nhiệm vụ của trường chuyên là vừa phải thực hiện nhiệm vụ giáo dục toàn diện để hoàn thiện cho học sinh nền học vấn phổ thông và những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, vừa phải thực hiện sự tác động đúng hướng để phát triển năng khiếu của các em về một môn học cụ thể.

     Năng khiếu là “mầm mống” của tài năng, là “tín hiệu” của tương lai. Nếu được phát hiện, bồi dưỡng kịp thời, có phương pháp và hệ thống sẽ phát triển thành năng lực. Ngược lại, “mầm mống” đó nếu không được phát hiện và bồi dưỡng sẽ bị thui chột. Từ thực tiễn trên, các nhà khoa học đã rút ra kết luận: Cấu trúc của năng khiếu có 3 yếu tố chính là thông tuệ, sáng tạo và có một số phẩm chất nổi bật như: Say mê, kiên trì, làm việc có mục đích, dám xả thân lao vào cái mới, có tình cảm, giàu lòng vị tha và tính nhân văn, luôn có ý chí vươn lên để tự hoàn thiện mình.Ba yếu tố này cần có đồng thời, với mức độ cao, ở một học sinh thì đó là học sinh năng khiếu. Đây cũng là cơ sở để tuyển chọn và bồi dưỡng học sinh năng khiếu ở các trường THPT chuyên nói chung và môn Lịch sử nói riêng.       Ngoài ra giáo viên còn có thể dựa vào một số tiêu chí sau để có thể phát hiện học sinh giỏi môn Lịch sử:

- Thông qua tổng hợp kết quả học tập của học sinh cấp dưới.
- Qua sự thăm dò ý kiến của giáo viên bộ môn .

- Qua các giờ học trên lớp, học sinh phải thể hiện mình yêu thích môn lịch sử, có năng khiếu môn Lịch sử.
   Cụ thể:
+ Trong quá trình nghe giảng học sinh biết điều chỉnh, chọn lọc kiến thức cần ghi chép, những phần nào giáo viên mở rộng kiến thức mà không có trong SGK, học sinh ghi ngay vào quyển sổ tay để nhớ.
+ Lựa chọn những học sinh nắm vững kiến thức cơ bản trong chương trình phổ thông và kiến thức mở rộng.
+ Đặt các tình huống có vấn đề từ dễ đến khó để phát hiện học sinh có năng khiếu.
+ Trong quá trình học và làm bài kiểm tra, phát hiện những em có khả năng viết (lời lẽ hay, cách lập luận chặt chẽ lô gíc) phân tích tổng hợp những kiên thức đã học, trình bày rõ ràng mạch lạc, đúng trọng tâm vấn đề được đặt ra.
+ Trong chương trình làm đề, giáo viên nên đổi mới cách ra đề giành cho mỗi đối tượng học sinh. Đặc biệt đối với học sinh khá, giỏi nên có những câu hỏi đòi hỏi trình độ tư duy khái quát, phân tích, tổng hợp… để từ đó phân loại học sinh và có kế hoạch bồi dưỡng.

      2- Bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử.   

a. Phải xác định động cơ, hứng thú học tập lịch sử cho học sinh.

      Xác định mục tiêu học tập là hình thành ở học sinh động cơ đúng đắn trong học tập lịch sử. Động cơ là động lực bên trong thúc đẩy trực tiếp học sinh hoạt động. Như vậy, bước thứ nhất của công việc dạy học lịch sử là làm thế nào khơi gợi được hứng thú đối với việc học tập, làm rõ mục đích học tập của học sinh. Công việc này tập trung tiến hành trong bài mở đầu cũng như phần đầu của bài giảng, trong suốt quá trình giảng dạy, giáo viên cần kết hợp hai yêu cầu đó. Trong bài mở đầu, giáo viên phải giúp học sinh thấy được mục đích và yêu cầu của toàn học kỳ, đồng thời biết nêu ra một số vấn đề trong nội dung học tập có khả năng khêu gợi hứng thú học tập của học sinh, khiến họ khát khao muốn được biết, kích thích tính tích cực học tập của học sinh.

      Động cơ học tập môn lịch sử của học sinh phải được tạo ra bởi quyền lợi được hưởng của các em (được khen thưởng, cộng điểm…) hoặc bằng sức mạnh của nội dung bài học. Không có động cơ học tập, học sinh sẽ không có nhu cầu tham gia tích cực vào bài học. Vì vậy chỉ có thể nâng cao được chất lượng dạy học lịch sử ở trường chuyên nói chung, bồi dưỡng học sinh giỏi sử nói riêng khi hình thành ở học sinh động cơ, thái độ học tập đúng đắn.

b. Phải sớm hình thành ở học sinh những năng lực học và làm bài thi môn Lịch sử.

     Năng lực học là khả năng tự mình chiếm lĩnh kiến thức lịch sử một cách có hiệu quả dưới sự điều khiển, hướng dẫn của giáo viên. Muốn vậy học sinh phải được trang bị những cơ sở mang tính phương pháp luận nhận thức lịch sử. Kiến thức lịch sử mà học sinh lĩnh hội là những kiến thức đã được khoa học xác nhận và được ghi chép trong sách giáo khoa bộ môn. Xuất phát từ đặc trưng của kiến thức lịch sử, chúng ta cần hình thành ở học sinh những kỹ năng cơ bản sau:

      - Kỹ năng học, ghi nhớ các sự kiện, hiện tượng lịch sử một cách hệ thống. lịch sử là cụ thể. Các sự kiện, hiện tượng lịch sử luôn luôn gắn liền với một không gian, thời gian, nhân vật nhất định, mà tách các yếu tố đó ra khỏi sự kiện thì chúng ta không thể hiểu được lịch sử nữa. Vì vậy một trong những yêu cầu quan trọng trong quá trình bồi dưỡng học sinh là giáo viên phải yêu cầu học sinh thuộc các sự kiện lịch sử cơ bản.

      - Kĩ năng phát hiện vấn đề và giải quyết vấn đề. Học sinh giỏi môn lịch sử là những học sinh ham thích, say mê nghiên cứu và học tập môn lịch sử. Các em phải tự mình phát hiện ra vấn đề và tìm cách giải quyết vấn đề trong quá trình học tập. Các em phải luôn luôn có ý thức tìm hiểu để làm sáng tỏ các sự kiện lịch sử và giải thích vì sao như vậy. Ví dụ, khi học về các nước tư bản chủ nghĩa giữa hai cuộc chiến tranh thế giới, học sinh phải tự mình đặt câu hỏi và tìm cách giải quyết vì sao các nước lại có lối thoát khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế 1929-1933 bằng những con đường khác nhau…

     - Kĩ năng làm bài thi môn lịch sử. Thi học sinh giỏi hiện nay theo hình thức thi tự luận. Xu hướng đề thi học sinh giỏi là có nhiều câu (khoảng 5 -> 7 câu). Trong thời gian có hạn (180 phút) đòi hỏi học sinh phải có những kĩ năng cơ bản trong việc nhận thức đề, phân phối thời gian, giải quyết đề và trình bày bài. Học sinh phải chú ý đến cách hành văn, lập luận, bởi vì giá trị của một bài thi tốt không chỉ được xem xét, đánh giá ở nội dung mà còn ở phương pháp trình bày bài làm khoa học, chữ viết đẹp, không vấy bẩn hay tẩy xoá... Những kĩ năng đó không phải ngày một ngày hai có được mà phải là một quá trình, nó phải được từng bước hình thành ngay từ khi các em học lớp 10 trường THPT chuyên.     Để hình thành những kĩ năng học lịch sử nói trên, trong quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi, giáo viên nên tập trung cho các em làm bài tập lịch sử dưới nhiều dạng khác nhau, kể cả kĩ năng trắc nghiêm, tự luận và thực hành...

     3 - Ý kiến đề xuất:

    - Cần có phòng sinh hoạt của tổ bộ môn.

    -  Hàng năm có chương trình đào tạo cho giáo viên dạy môn chuyên.

    - Tổ chuyên môn xây dựng ngân hàng đề thi HSG cấp tỉnh, cấp quốc gia để mọi thành viên có thể học tập lẫn nhau và cập nhật thông tin.

    - Phổ biến các sáng kiến kinh nghiệm cho giáo viên làm công tác bồi dưỡng học sinh giỏi.

     Như vy, vic phát hin và bi dưỡng hc sinh gii môn Lch s là mt quá trình lâu dài, đòi hi phi có s c gng n lc ca c giáo viên và hc sinh.Trên đây ch là mt s kinh nghim rút ra t thc tin ging dy ca chúng tôi, chc rng vn còn nhiều thiếu sót đòi hi chúng tôi phi c gng n lc phđấu, học tập nhiu hơn n các đồng nghip trong trường cũng như trong ngành giáo dc ca nước nhà ./.

 

Giáo viên: Nghiêm Thị Huyền